Cumhuriyet arşivlerinde, Yalova’nın şu sözlerle tanımlandığı notlar vardır:
“Verimliliğin, ılıman iklimin ve bereketli toprağın birleştiği örnek üretim havzası.” Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra Atatürk’ün tarıma dair en büyük hedeflerinden biri, “bilimsel üretim ve modern tarım tekniklerinin tüm yurda yayılması”ydı. Bu vizyonun ilk uygulandığı yerlerden biri Yalova oldu. Atatürk’ün Yalova’daki çiftliklerinde kurulan modern üretim modeli, hem Marmara hem de tüm Anadolu için bir laboratuvar görevi gördü. Ama Ya şimdi ?

Bülent Gürçam Haberi 

Bugün de Yalova, Türkiye’nin seracılık ve fide üretiminde önemli bir merkezdir.

• Örtü altı tarımda Marmara’nın lideri

• Sebze fidesi, çiçekçilik ve süs bitkilerinde ülke genelinde öncü

• Küçük yüzölçümüne rağmen yüksek verim sağlayan nadir tarım bölgelerinden

Ancak tarımsal üretimin tam kalbinde yer alan Yalova, şimdi su kesintileri, kuraklık ve tarımsal sulamaya getirilen yasaklar nedeniyle, varlığını tehdit eden ciddi bir krizle karşı karşıya.

Peki Durum Bu Kadar Ciddiyse…?

Peki durum yıllardır bu kadar ciddiyse ve gelecekte riskler daha da ağırlaşacaksa, üstelik yarımada konumunda olup denizle çevrili bir şehir olan Yalova, neden hâlâ deniz suyunun arıtılarak tarımsal sulamada kullanılabileceği bir projeye başlamadı?
Bu gecikmenin sorumluları kim; kurumlar mı, yöneticiler mi, yoksa yıllardır görmezden gelinen bir planlama eksikliği mi?

Yalova gibi hem tarımsal üretimde kritik bir yeri olan hem de suya en kolay erişebilecek şehirlerden birinin, bugüne kadar alternatif su projelerini konuşmaması bile başlı başına sorgulanması gereken bir tabloyu gözler önüne seriyor.

Türkiye’de Bu Sistem Nerede Kullanılıyor?

Deniz suyu arıtma (desalinasyon) teknolojisi dünya genelinde uzun yıllardır yaygın olarak kullanılırken, Türkiye’de henüz sınırlı bölgede uygulanıyor. Ancak mevcut örnekler, özellikle Yalova gibi kıyı şehirlerinin bu teknolojiye geçiş yapmasının bize mümkün olduğunu gösteriyor.

1. Avşa Adası – Marmara Bölgesi (Aktif Kullanım)

Türkiye’de deniz suyunun arıtılarak içme ve kullanma suyu sağlandığı en bilinen örneklerden biri Avşa Adası’dır.
– Reverse Osmosis (RO) sistemiyle günlük 2.500–5.000 m³ arıtma kapasitesi
– Yaz nüfus artışlarında bile ada tamamen deniz suyundan sağlanan suyla ayakta duruyor
Bu tesis, Marmara Bölgesi’nin deniz suyu arıtma konusundaki en net uygulamasıdır.

2. Muğla – Bodrum / Datça / Kaş – Kalkan – Demre Hattı

Turizm yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde, belediyeler ve oteller tarafından deniz suyu arıtılarak
– İçme suyu,
– Kullanma suyu
üretimi yapılıyor. Bu tesisler, Türkiye’de deniz suyu arıtmanın altyapısının uzun süredir mevcut olduğunu gösteriyor.

3. İzmir ve Antalya – Tarım Amaçlı Pilot Çalışmalar

Üniversiteler ve özel şirketler tarafından yapılan araştırmalarda:
– Süs bitkileri
– Fideler
– Seracılık
alanlarında arıtılmış deniz suyunun tarımsal sulamada başarıyla kullanılabildiği ispatlandı.
Örnek: İzmir’de yapılan bilimsel çalışma, arıtılmış deniz suyuyla sulanan fidelerin normal büyüme gösterdiğini ortaya koydu.

Ayrıca İsrail, İspanya seracılığı, Kıbrıs ve Malta Adaları gibi bir çok bölge bu sistemi kullanmakta; 

Dünya, tarımsal üretimi korumak ve gelecekteki su krizlerini önlemek için çoktan deniz suyu arıtma teknolojisine yöneldi.
Türkiye ise bu konuda teknik altyapıya ve örneklere sahip olmasına rağmen Yalova gibi kritik bir tarım merkezinde hâlâ adım atmış değil.

Bu nedenle sorunun ağırlığı tekrar ortaya çıkıyor:

“Madem Türkiye’nin örnekleri var, madem dünya bu sistemle tarımı ayakta tutuyor…
O zaman Yalova neden hâlâ bu adımı atmadı?” Yalova siyasileri ve Yerel yöneticileri neden bu adımları atmıyor?